Ngày thứ sáu sau khi cha mất, tôi cầm giấy chứng tử đến nhận tiền trợ cấp mai táng.
Nhân viên quầy nhìn thoáng lên, buông đúng một câu:
“Hệ thống báo vẫn còn sống. Phải đích thân đến quét khuôn mặt.”
Tôi đẩy tờ giấy chứng tử tới trước, cô ta chẳng buồn ngó:
“Quy định là quy định.”
Tôi gật đầu: “Được thôi, chị nói đúng.”
Hôm đó, tôi ngồi ở quầy số 3, trong tay là xấp giấy tờ dày cộm:
Giấy chứng tử, chứng nhận hỏa táng, sổ hộ khẩu, giấy ủy quyền thừa kế, xác nhận nghỉ việc, và thẻ bảo hiểm y tế của cha tôi.
Cha mất lúc 4 giờ sáng.
Y tá đẩy xe vào, chạm vào cổ tay ông, rồi kéo chăn phủ lên tận mặt.
Mấy hôm sau, tôi cầm di ảnh cha, đặt ngay trước máy nhận diện khuôn mặt.
Nhân viên quầy đứng chết trân.
Tôi đứng ở cuối giường, trong tay nắm chặt thẻ bảo hiểm của ông. Mặt thẻ đã bị mài đến xám xịt.
Y tá nói: “Người nhà cất giấy tờ cho kỹ, lát nữa làm giấy chứng tử.”
Tôi gật đầu. Không khóc.
Việc đầu tiên là đi tới quầy thu ngân, lấy lại biên lai tiền đặt cọc cuối cùng. Số tiền không nhiều, nhưng từng ô từng ô đều đóng dấu, dày đặc đến nghẹt thở.
Tôi kẹp biên lai vào túi hồ sơ. Trong đầu chỉ có một ý nghĩ:
Số tiền này, không thể để mất thêm lần nữa.
Xe nhà tang lễ tới, ngoài hành lang có người đang ăn mì gói, mùi nồng đến mức choáng váng. Nhân viên đưa tôi tờ giấy bảo ký tên. Ký xong mới phát hiện tay mình run, đầu bút rạch rách làm rách cả giấy.
Tôi cũng mang theo tờ giấy rách đó, nhét sâu xuống đáy túi.
Lúc Chu Quyên nói “quy định là quy định”, tôi chợt nhớ đến tờ giấy ấy — người đã mất rồi, vẫn phải ký đi ký lại, hết lần này đến lần khác.
Xung quanh, ai nấy đều cúi đầu lướt điện thoại. Chỉ có tôi là bóp chặt miệng túi hồ sơ đến chết cứng. Mép túi sờn lông, là mấy ngày nay chạy bệnh viện, chạy nhà tang lễ, chạy phòng công chứng mài ra.
“Làm thủ tục gì?”
Người trong quầy không ngẩng đầu, móng tay gõ bàn phím lách cách.
“Trợ cấp mai táng và tiền tuất, làm thanh toán tài khoản.”
Tôi trải hồ sơ ra. “Đây là bố tôi, Lý Quế Sơn.”
Lúc này cô ta mới ngẩng lên. Trên ngực là bảng tên: Chu Quyên.
Lông mày kẻ cứng đờ, son môi đậm màu, giọng còn cứng hơn:
“Bố cô đâu?”
Tôi khựng lại nửa giây:
“Bố tôi mất rồi.”
“Mất thì mất.”
Cô ta lật giấy hai cái, đẩy trả lại.
“Hệ thống chưa hủy hồ sơ, vẫn hiển thị còn sống. Phải chính chủ đến quét mặt. Quét xong mới làm.”
Tôi đẩy lại giấy chứng tử:
“Thời gian, con dấu đều đủ. Hôm qua đã hỏa táng.”
Chu Quyên chỉ sang camera bên cạnh:
“Đừng nói mấy cái này với tôi. Máy chỉ nhận mặt, không nhận giấy. Quy định là quy định.”
Tôi hạ giọng, đè nén đến khản đặc:
“Người đã mất rồi… quét kiểu gì?”
Cô ta ngả ghế ra sau, cầm kềm cắt móng tay lên, gõ cạch cạch:
“Thì chờ hệ thống cập nhật. Có thể ba tháng, cũng có thể nửa năm. Cô gấp thì tìm cách dắt người tới đây.”
“Dắt ai?” Tôi nhìn chằm chằm vào cô ta.
Cô ta ngẩng đầu, lạnh lùng:
“Không hiểu à? Người kế tiếp!”
Một chú trung niên đang xếp hàng chen vào nói:
“Cô gái à, người ta mới lo xong tang lễ, cô nói vậy có quá đáng không?”
Chu Quyên liếc mắt:
“Ông làm thay được không? Đừng có xen vào. Giỏi thì lên đây ngồi!”
Chú ấy nghẹn họng, mặt đỏ bừng, chỉ buông một câu:
“Rồi có ngày gây họa.”
Tôi không cãi, chỉ siết chặt mép túi hồ sơ đến nỗi để lại nếp gập.
Trong túi còn có cuốn sổ ghi chú của ba, góc sổ bóng loáng vì được ông lật thường xuyên.
Trang đầu viết: “Đóng bảo hiểm mỗi tháng, đừng để đứt đoạn.”
Tôi cất sổ lại, kéo khóa túi.
“Được.” Tôi nói, “Chính chủ đến quét mặt. Cô đợi đi.”
Chu Quyên nhếch mép:
“Bớt diễn đi. Cô dắt đến tôi cũng không cho chen hàng.”
“Tôi không chen.” Tôi đáp, “Tôi lấy số, đợi lượt.”
Tôi đứng dậy, bước đến bảng thông tin trong sảnh, rút điện thoại gọi cho bộ phận nhân sự nơi ba từng làm việc.
“Chị Vương, em đang ở trung tâm bảo hiểm xã hội. Họ nói hệ thống chưa cập nhật, đòi ba em đến quét mặt.”
Chị ấy im vài giây, rồi chửi một tiếng:
“Quầy nào? Tên gì? Tuần trước chị vừa nộp báo ngừng.”
“Chu Quyên. Quầy số 3.”
“Rồi, em đừng đi đâu cả. Chị gửi cho em bản xác nhận đã báo ngừng và ảnh chụp thông tin đã nộp.
Đừng đôi co, cứ giữ lại bằng chứng.”
Tôi cúp máy, gọi tiếp cho chú Tôn ở nhà tang lễ.
“Chú Tôn, bộ bàn đặt di ảnh ở phòng tiễn biệt ấy, còn cái nào dạng di động không?”
Đầu dây bên kia, chú Tôn hơi khựng lại:
“Cháu định làm gì vậy?”
“Tôi chỉ đang phối hợp với thủ tục thôi.” Tôi nói, “Người ta yêu cầu phải chính chủ quét mặt.”
Chú Tôn không cười, ngược lại hạ giọng chửi thầm:
“Lũ này... dám nói thế thật đấy.”
Tôi nhét điện thoại vào túi, quay lại nhìn quầy số 3.
Chu Quyên đã coi tôi như không khí, đang cười đùa với đồng nghiệp bên cạnh về chuyện mua son nội bộ.
2.
Chị Vương gửi lại hóa đơn xác nhận rất nhanh. Dấu đỏ rõ ràng:
Đơn xin hoàn trả sau khi khai tử đã được tiếp nhận, ghi ngày từ hai hôm trước.
Tôi cầm ảnh chụp, đi lấy số lại từ đầu.
Khi tới lượt, Chu Quyên đang cầm gương con dặm lại son môi.
“Đây là phiếu báo ngừng từ đơn vị công tác.” Tôi giơ điện thoại sát vào mặt kính.
“Cô xem đi.”
Chu Quyên liếc một cái, hờ hững:
“Tôi không xem ảnh chụp. Bên tôi chỉ công nhận dữ liệu hệ thống.”
“Vậy cô kiểm tra giúp tôi trạng thái ngừng tài khoản đi.”
“Không kiểm tra được.” Cô ta gõ lách cách, “Hệ thống nó vậy. Cô đừng tốn thời gian ở đây.”
Tôi cất điện thoại:
“Vậy thì cô in cho tôi một bản xác nhận bằng văn bản. Ghi rõ: Không công nhận giấy chứng tử, yêu cầu chính chủ đến quét mặt. Đóng dấu quầy của cô vào.”
Chu Quyên khẽ bật cười:
“Cô nghĩ cô là ai? Muốn gì là được hả? Có người tiếp theo kìa.”
Tôi vẫn không nhúc nhích:
“Cô vừa nói câu ‘về tìm cách đưa người đến’, nhắc lại đi. Tôi sẽ ghi âm.”
Nụ cười trên mặt Chu Quyên cứng lại nửa giây:
“Ghi đi. Muốn ghi bao nhiêu thì ghi. Quy định là quy định.”