01
Lên sáu tuổi, chính sách kế hoạch hóa gia đình vẫn còn rất nghiêm.
Chị và em trai đều đã có hộ khẩu, còn tôi thì không.
Cha mẹ ruột không muốn nộp tiền phạt, tôi cứ thế trở thành đứa trẻ không có hộ khẩu.
Nghe tin cán bộ kế hoạch hóa sắp về nông thôn kiểm tra hộ tịch, cha mẹ ruột thô bạo lay tôi dậy, bắt tôi đi theo mấy người hàng xóm chuyên lẩn trốn vì đẻ lậu lên núi ẩn nấp.
Dù có cuồng phong đổ ập, dù là giữa đông giá rét, tôi cũng phải lập tức rời nhà, nếu không cha ruột sẽ ra tay quẳng tôi ra cửa.
Tôi tỉnh lại giữa rừng sâu, phát hiện mọi người đều đã biến mất, chỉ còn mình tôi nằm trên đống cỏ khô.
Cỏ dại rậm rì, lúc đám thím mợ trong làng rời đi chẳng ai để ý nơi này còn một đứa trẻ.
Trời đất mênh mông, chỉ còn mình tôi lạc lõng.
Sau này tôi học được một từ “hồn phi phách tán”, chính là cảm giác của khoảnh khắc ấy.
Tôi vừa nức nở vừa gọi to tên thím Hoàng và bà Ba đã dẫn tôi đi, nhưng chẳng ai đáp lại.
Rừng núi che kín trời, tiếng khóc của tôi bị gió xé vụn.
Chung quanh toàn mồ mả, tôi sợ đến vỡ gan vỡ mật.
Vừa khóc vừa chạy, thế nào cũng không thoát khỏi những nấm mồ âm u.
Dì Hạ phát hiện ra tôi thì tôi đã khóc đến khản đặc.
Dì lên núi cúng cha, gặp tôi ngã trầy trụa đầy mình, hỏi rõ tôi là trẻ con làng nào rồi đưa tôi về.
Về đến nhà, cha mẹ và chị em đang vui vẻ ăn sáng.
Mẹ ruột thấy tôi liền trợn mắt quát lớn:
“Ch//ết đi đâu đấy, người ta về hết rồi, chỉ có mày trốn ở ngoài chẳng muốn làm việc phải không?”
Không phải lo tôi sao còn chưa về.
Không phải quan tâm sao tôi chưa về ăn sáng.
Chỉ trách tôi lười biếng không chịu giúp việc nhà.
Tôi còn hồn vía chưa về, vừa đói vừa tủi, òa khóc thành tiếng.
Cha ruột nặng nề đặt bát xuống, gắt: “Tao đếm đến ba, còn khóc cho tao xem!”
Ông đếm đến ba, tiếng khóc của tôi chưa kịp dứt, vẫn còn nghẹn ngào.
Ông bật dậy đẩy tôi một cái thật mạnh.
Tôi ngã chúi vào thùng nước bên cạnh, ướt lạnh thấu xương.
Tôi sợ đến run rẩy, cố hết sức cũng không nín được tiếng nấc.
Cha ruột nổi điên, ấn đầu tôi xuống nước:
“Đồ sao chổi, sáng sớm đã khóc khóc khóc, vận may của tao bị mày khóc cho trôi hết rồi!”
Nước tràn vào mũi, tôi sặc đến đau buốt cả đầu.
Đợi lúc tôi sắp ngạt, ông mới kéo tôi lên rồi lại ấn xuống, gào khản cổ: “Biết sai chưa?”
Tôi không biết mình sai ở đâu, ngoài chuyện không vừa mắt họ.
Lúc cha ruột hành hung tôi, nước bắn lên người mẹ ruột.
Bà “tch” một tiếng chán ghét, kéo cái bàn ăn nhỏ ra xa.
Chỉ có dì Hạ vừa đưa tôi đến cửa nghe động quay lại, thấy tôi bị cha ruột ấn trong thùng nước, vội lao tới kéo tôi ra, thay tôi cãi:
“Đứa trẻ nhỏ xíu đi lạc giữa rừng sâu, lúc tôi tìm thấy nó sợ đến ngơ ngẩn, các người không dỗ dành còn đánh nó, làm cha mẹ kiểu gì vậy?”
Cha ruột buông tôi ra, quay sang mắng dì Hạ:
“Đàn bà cho ngàn người cưỡi vạn người ngủ thì có tư cách gì dạy người ta dỗ con, cút, xúi quẩy!”
Hồi đó tôi không hiểu hết ý câu ấy, chỉ biết nó khiến dì Hạ tổn thương ghê gớm.
Mắt dì đỏ hoe, xô cửa bỏ đi.
Dì Hạ bị mắng chạy rồi, mẹ ruột chán ghét vì “một cục phân chuột” phá hỏng tâm trạng buổi sáng.
Bà buông bát đũa, dắt chị và em trai lên phố đi chợ.
Trước khi đi, bà ra lệnh: “Rửa sạch bát, cho gà ăn xong, không thì mày biết tay tao.”
Tôi rũ xuống đất, cố bò dậy rồi lại mềm oặt, hồi lâu sau mới gượng được.
Trong nồi chỉ còn chút nước cơm lơ thơ vài hạt.
Con chó vàng già của nhà ăn no đang nằm phơi nắng khoan khoái.
Vị trí của tôi trong nhà này chẳng bằng một con chó.
Tôi run rẩy vừa múc nước cơm đưa lên miệng vừa rơi nước mắt, không dám khóc thành tiếng.
Đến lúc đó mới sực nhận ra mình sợ quá nên đái ướt cả quần.
Nỗi sợ cái ch//ết, suốt hai năm sau, cứ lặp đi lặp lại bao trùm lấy tôi.
02
Chị đi chợ về, chia cho tôi một chiếc kẹp tóc đỏ có hoa.
Tôi mừng quýnh, đó là món đồ trang sức đầu tiên tôi có.
Tính yêu cái đẹp của con gái là bẩm sinh, tôi nâng niu cài chiếc kẹp lên tóc, thận trọng như đỡ bông hồng nở rộ giữa sa mạc.
Hôm ấy tôi vừa rửa bát vừa len lén nhìn bóng mình trong nước.
Mẹ ruột từ sau giật mạnh tóc tôi, quật tôi ngã xuống đất, lúc ấy tôi vẫn đang chìm trong niềm vui vì chiếc kẹp.
Bà thô lỗ giật chiếc kẹp khỏi đầu tôi, tiện tay nhổ luôn một dúm tóc, da đầu bị kéo đến rát buốt.
Nhưng không đau bằng cơn nhói tim khi nghe bà nói:
“Hoàng Phán Đễ, mày khá lắm, dám ăn trộm rồi hả?”
Bà vừa mắng vừa cầm roi tre đuổi gà quật lên người tôi: “Hôm nay không dạy mày một trận, lần sau mày dám ăn trộm tiền nhà cho mà xem.”
Tôi bị đánh đến gào khóc, nói cũng không tròn câu: “Không… không phải con trộm, là chị… chị cho con…”
Chị từ ngoài chơi về, thấy tôi bị đánh, níu áo mẹ khẽ nói: “Mẹ đừng đánh nữa, kẹp tóc là con cho em.”
Mẹ đang cơn tức, không chịu dừng: “Đừng bênh nó! Nó không biết soi gương à, cái mặt mũi thế này mà cũng đòi đeo kẹp tóc.”
Chị tuy được cưng chiều, nhưng thấy mẹ nổi trận lôi đình như vậy cũng sợ, không dám bênh tôi nữa.
Từ đó về sau, suốt hai năm trời, trừ đồ ăn ra, chị không dám cho tôi bất cứ thứ gì.
Bốn, năm tuổi—vừa biết nhớ chuyện—tôi đã hiểu cha mẹ thiên vị.
Ba chị em cùng ăn mì.
Trong bát của chị có một quả trứng, bát của em trai cũng một quả trứng.
Bát của tôi chỉ toàn nước trong, mì thì chẳng được mấy sợi.
Tôi hỏi mẹ: “Trứng của con đâu?”
Mẹ lườm tôi một cái sắc lẻm: “Trong nhà chỉ còn hai quả trứng, sao mày không biết điều!”
Chị là báu vật lớn.
Em trai là cục cưng trong lòng.
Còn tôi, kẹt ở giữa—mùa hè là cái lò sưởi, mùa đông là cái quạt mo—
kẻ thừa thãi.
03
Thế giới của trẻ con nhỏ lắm, nhỏ đến mức chỉ có gia đình.
Dù cha mẹ có tệ đến đâu, họ vẫn là bầu trời trong thế giới bé con ấy.
Tôi khao khát được cha mẹ thương yêu, mong họ sẽ yêu tôi như yêu chị và em trai.
Đầu óc trẻ con đơn giản, tưởng rằng mình chăm chỉ nghe lời thì sẽ được đối xử tốt.